"Pacatus hic com suis mansit
 pompeis" =Pacatus met de zijnen
verbleven  hier in pompeii 
"Secundus Prime suae ubi que isse
salute rogo domina ut me ames"
"Secundus groet zijn
Prima waar ze (ook)  is en vraagt
(de) meesteres  of je van me houdt"

Graffiti uit Pompeii
- Graffiti zijn van alle tijden; ook in Pompeii werd er op muren heel wat afgeschreven, gekrast en getekend. Gewone dingen als "ik was hier", "ik hou van Marcus" of "Marcus is een lul".  Maar het was ook de enige manier om reclame te maken, prijslijsten te laten zien en officiele aankondigingen te doen  in een tijd zonder krant, tv en computer. In oudnieuws 4 heb ik er al over geschreven.
- De letters zien er soms totaal anders uit dan we gewend zijn. Het is echt puzzelen welke letter er bedoeld werd, laat staan de vertaling! Wat ook niet helpt is dat de romeinen geen interpunktie hadden, dus geen punten, handige kommas ed. Ze schreven alles maar vast aan elkaar. Bovendien waren ze gek op afkortingen. Toen vast algemeen bekend. Voor ons nog meer puzzelen...
Prijslijst van wijnen op de muur van een thermopolium.(Herculaneum)
- Pompeii is een momentopname. We zien hier de taal stilstaan in de tijd. We zien het  officiele romeinse latijn van bijvoorbeeld de verkiezingsgraffiti,  maar ook de plaatselijke dialektvorm uit 79 na Chr. Dat doet me weer goed als beginnend latijnleerder. Er waren er meer die niets snapten van het juiste  gebruik van de grammatica  en maar wat aan rotzooiden...
verkiezingsslogan op de  muur van de bar van Asselina aan de via dell' abbondanza.
graffiti
karikatuur van man met >
lauwerkrans.
Een graffiti uit Pompeii
van  gladiators.
" Fullones Ululamque  Cano Non  Arma Virum( que)"
" Ik bezing de volders en hun geschreeuw, niet de heldendaden van de man"  een parodie
  op de Aeneas " Arma virumque cano Troiae qui primus ab oris" =
" Ik bezing de heldendaden van de man, die als eerste van de kusten van Troje....."
Oskisch. De voorloper van latijn in
dit gebied. Zie Geschiedenis van de stad deel 1.
Voorbeelden van
verschillende schrijfwijzen van latijnse letters. Goed te zien in Pompeii.
   Prachtig voorbeeld van
   een  verkiezingsposter
   compleet met  afbeelding.
  "Holconium Priscum / IIvir(um)
   I(ure)  d(icundo) d(dignum)
   r(ei) p(ublicae)
   o(ro) v(os) f(aciatis)"
  " Ik bid dat jullie Holconius
    Priscus  aanstellen als duumvir.
    Hij is een publieke functie waardig."
   (huis van Verecundus)
Er zijn al wel 1500 verkiezingsgraffiti gevonden in Pompeii. 

Gnaeus Helvius Sabinus
kandidaat voor aedile.
Man zegt :"hier". Andere man :" nee het is van mij".  Barmeisje :" De man die dit besteld heeft krijgt het.Oceanus kom hier en drink."
Een veelvoorkomende afkorting voor verkiezingsgraffiti was
OVF:  oro vos faciatis (ik bid dat jullie ....aanstellen tot...)
bv. Pansam aed(ilem) o(ro) v(os) f(aciatis) Dignus est
Ik bid dat jullie Pansa aanstellen tot aediel Hij is het waardig.
Nog een opschrift uit pompeii: aankondiging voor spelen in het amphitheater (kostbare verkiezingsstunt!) (niet de graffiti natuurlijk maar de spelen!)
A . SVETTI . CERTI
AEDILIS . FAMILIA . GLADIATORA . PVGNAB . POMPEIS
PR . K . IVNIAS . VENATIO . ET . VELA . ERUNT
Op de laatste dag van mei zullen gladiatoren van de aedilis Aulus Suettius Certus vechten te Pompei. Er zal ook een jacht zijn en er zullen schermen (tegen de zon) zijn.
Een verkiezingskandidaat die niet blij zal zijn geweest met deze graffiti:
Vatiam aed(ilem) rogant dormientes universi
Alle slaapkoppen vragen Vatia als aediel
Een hele teleurgestelde vrouw:;
Livia Alexandro salutem. Si vales, no multum curo. Si perieris, gaudeo.
Livia aan Alexander: gegroet. Wanneer  je gezond bent, het interesseert me niet. Als je doodgaat zal ik blij zijn.
             
uit een thermopoleum:
Urna aenea periit de taberna. Si quis rettulerit, dabuntur HS LXV.
Si furem dabit, unde rem servare possimus, HS XX.
Een bronzen vat is verdwenen uit de bar. Als je het terugbrengt  krijg je 65 sesterien.
Als je (de naam van de) dader geeft en wij het vat kunnen terughalen, 20 sesterien

"Hic fuimus cari duo nos sine fine sodales nomina si [quaeris Caius et Aulus erant] "
Wij waren hier, vrienden voor het leven, en als je onze namen wilt weten Caius en Aulus. 
Een hele leuke:
Miximus in lecto. Fateor, peccavimus, hospes. Si dices: Quare? Nulla fuit matella
Wij plasten in ons bed, huisbaas  het spijt ons.Het was verkeerd. Als je vraagt waarom?Er was geen nachtspiegel. (= potje voor het plassen ' s nachts)
   Dit is een voorbeeld van overelkaar gekalkte graffiti.
   Je ziet op de voorgrond de duidelijkste schildering,
   Bacchus in zijn vorm als liber Pater en een vrouw
   die sprekend lijkt op de venus van Pompeii, daaronder
   en naast zie je oude reclamegraffiti van vollers en
   daaronder weer verkiezingsgraffiti.
Methode van graffiti: (Dit geldt natuurlijk alleen de officiele teksten)
Witkalken van de muur over eventuele oude tekst / tekeningen heen en daarop de nieuwe tekst in hoofdletters met zwarte of rode verf. Er was een derde man bij om de ladder en eventueel lantaarn vast te houden.
(h)abemus incena pullum piscem (p)ernam pa(v)onem (v)enatores
Prijslijst: We hebben kip, vis, varken en pauw.
"Campani victoria una cum Nucerinis peristis ": " Campani [inwoners van een buurt in Pompeii], jullie zijn omgekomen samen  met de nocerainen in de overwinning"
(naar aanleiding van het bloedbad 59 v Chr. in het amphitheater in Pompeii)
Een philosophische:
Pyrrhus Chio conlegae salutem. Moleste fero quod audivi te mortuum. Itaque vale.
Pyrrhus groet zijn collega Chius. Het doet me verdriet te vernemen dat je dood was. Vaarwel dan maar!
Lief!
Actius Cossiniae mamme suae plurimam salutem
Actius groet hartelijk zijn mama Cossinia.
Serena Isidorum fastidit
Serena heeft genoeg van Isidorus!
Romantisch:
Cestilia, regina Pompeianorum, anima dulcis, vale
Cestelia, koningin van de Pompeianen, mijn lief schatje, het ga je goed!
Gewoon:
Sodales avete
Vrienden, gegroet!
Voorbeelden van verkiezingsgraffiti uit Pompeii
Voorbeelden van reclamegraffiti uit Pompeii
Voorbeelden van "gewone mensen"  graffiti uit Pompeii
Een paar van de vele uitspraken op muren van Pompeii
Mannen die dobbelen. Een soort stripverhaal op de muur van een bar die liet zien wat er gebeurde als je vervelend was.  (dan werd je de kroeg uitgegooid)
Overige graffiti uit Pompeii
Het prachtige huis van Julia Felix werd te huur aangeboden volgens dit opschrift op de buitenmuur:
In praedis I[uli]ae Sp(urii) f(iliae) Felicis / locantur / balneum venerium et nongentum tabernae pergulae / cenacula ex idibus Aug. primis in idus Aug. sextas anno[s co]ntinuo[s qu]inque / s. q. d. l. e. n. c.
Juliae dochter van Spurii Felicis kondigt aan dat worden verhuurd: een badhuis van alle gemakken voorzien geschikt voor
mensen van stand *; een tabernae (plek waar je koude en warme hapjes kon verkopen) met een pergulae (een entresol waar je goederen op kon slaan of de slaaf kon laten wonen); cenacula (bovenverdieping met aparte opgang naar de straat die je ook weer onder kon verhuren) voor 5 jaar vanaf de idus van augustus met mogenlijkheid daarna het contract te verlengen'
s(i) q(uinquennium) d(ecurrerit) l(ocatio) e(rit) n(udo) c(onsensu).

* balneum venerium is eignlijk letterlijk " een venus waardig", nongentum word hier als bijvoegelijk naamwoord gebruikt nongenti waren namenlijk fatsoenlijke en eerbiedwaardige mannen die de verkiezingsuitslagen bijhielden.
De rare vierkantjes die je ziet komen omdat
ze zo uitgebikt zijn door opgravers en weer in elkaar gezet in het museum. (fijn werk mensen *kuch*)
Op dit kleine stukje muur (20 bij 63 cm) van het huis van Fabius Rufus staan 11
verschillende handschriften!
S =
R =
B =
F =


En nog meer voorbeelden van hoe latijnse letters in het dagelijks gebruik konden veranderen
E =
Met ongeveer in het midden het beroemde:
"Vellessem gemma hora non amplius
una / ut tivi signanti oscula presse
dare."= "Ik zou voor een uurtje het
juweel in je (zegel)ring willen zijn om de kussen
te krijgen die jij geeft wanneer je het zegel drukt"
P =
H =
politiek in Pompeii
Verkiezinggraffiti op de muren van het huis
van Trebius Valens. Reconstructie.