PECUNIA // GELD
As (brons)
dupondius (koper) : 2 as
Sestertius
(koper): 4 as
Denarius
(zilver): 4 sestertii = 16 as
Aureus
(goud):  25 denarii = 100 sestertii
Geldstukken gevonden in Pompeii
(van het duurdere soort)
Ik heb me nooit zo verdiept in geld of de prijzen van het dagelijks leven in Pompeii voor de uitbarsting in 79 na Chr. Maar nu ik de prijzen voor de meisjes in het bordeel heb bekeken ben ik toch wel nieuwsgierig. Er zijn maar weinig aanwijzingen. Er is een reclame graffiti gevonden met de prijzen van wijn in Herculaneum. En een graffiti met  wijnprijzen in Pompeii. Ook het dagsalaris van een legionair is bekend. Er zijn een paar gevonden  prijslijsten van goederen. Zal verder onderzoek doen en de resultaten hier meedelen. De meisjes waren goedkoop! Van 2 as tot zo'n 8 as. Voor 2 as kon je in Pompeii ook een brood en een halve liter wijn krijgen.
1 modius graan---------------------In Rome 32 as en op het platteland 16 as (14-98 AD)
Modius = ongeveer 6,5 kg (6,67 kg om precies te zijn)
1 brood-------------------------------2 as in Rome
1 sextarius wijn--------------------- 1 - 5 as
Sextarius = 0.5 liter
1 sextarius goede wijn-------------- tot 30 as
Een bad in het badhuis------------- 1/4 as
1 tunica------------------------------- 15 sestertii
1 amphora wijn--------------------- 300 sestertii
1 ezel--------------------------------- 500 sestertii
1 slaaf-------------------------------- 500 - 1500 denarii
1 slavin------------------------------- 2000 - 6000 denarii
Eerste eeuw na Chr. voorbeelden van prijzen
Pompeii 79 AD voorbeelden gevonden van prijzen
1 modius graan --------------------7 sestertii = 28 as (4 as minder dan in Rome dus)
1 modius rogge-------------------- 3 sestertii = 12 as
1 liter olijfolie-----------------------1 sestertius = 4 as
1 brood------------------------------1 as
1/2 liter tafelwijn-------------------1 as
1/2 liter goede wijn---------------- 2 - 4 as
1 potje-------------------------------1 as
1 schotel-----------------------------1 as
1 olielamp---------------------------1 as
1 emmer-----------------------------2 sestertii = 8 as
1 tunica------------------------------15 sestertii = 3 denarii en 3 sestertii
Laten reinigen tunica--------------4 sestertii
1 ezel--------------------------------125 denarii
1 gewone slaaf---------------------625 denarii

De belangrijkste:
• semis (1/2 as)
• triens (1/3 as)
• quadrans (1/4 as)
• sextans (1/6 as)
• uncia (1/12 as)
En de armoedige "bronsjes" ...
Voor 1 as drink je wijn
Voor 2  drink je goede wijn
Voor 4 drink je Falernius

In Pompeii is deze prijslijst gevonden:
Falernius was de beste wijn in deze tijd.
Het was een zoete witte wijn met zeer hoog alcoholpercentage. (15%) De wijn werd ook nog jarenlang bewaard (Minimaal zo'n 10-15 jaar) wat de smaak zeer ten goede kwam.
Dit was de enige "sterke drank"  in die tijd "gedestilleerd" werd pas in de Middeleeuwen uitgevonden 

Prijslijst van wijnen op muur in Herculaneum. Van links naar rechts: 3 , 3, 4 en 2 sestertii. Het getal staat tussen de letters  A en S. (as)
Na de uitbarsting van de Vesuvius
in 79 AD liet keizer Titus oa deze
denarius slaan. Hij probeerde zo de
goden te verzoenen en nieuwe rampen
te voorkomen.In dit geval de god Apollo.
(Het symbooltje van een dolfijn
stelt Apollo voor)
Nog een voorbeeld uit Pompeii:
VIII (Straat van de Theaters) 64:
"Een koperen pot is  verdwenen uit  deze winkel. Ik loof een beloning van 65 sestertii uit voor het terugbrengen ervan, en 20 sestertii als je informatie hebt
wat tot terugbrengen leidt"

VII.2.44Taberna van Hedone (of Colepius)
De kerneenheid was de AS, ooit gemaakt van koper, later gedevalueerd naar brons, de eenheid waar alles aan gemeten werd. De AS werd, ongeacht de waarde, onderverdeeld in 12 unciae.
In het atrium van huis IX.7.24-25 werd graffiti op de muur gevonden wat een huishoudboekje bleek te zijn.
Het huis was  verbonden met een thermopolium (of een hospitium, wat groter is dan een thermopolium)
van  MM. Fabii Memor en Celer.
De gevonden lijst is verdeeld in drie niet gelijke kolommen, verdeeld over acht aaneensluitende  dagen.
Het gaat zo te zien  alleen over ingekocht voedsel.
De prijzen zijn in asses, behalve in een paar gevallen waar het teken voor Denarius werd gebruikt.
7 dagen voor de Ides, kaas 1
brood 8
olie 3
wijn 3
6 dagen voor de Ides
brood 8
olijven 5
ui 5
pan  1
brood voor slaven 2
wijn 2
5 dagen voor de Ides, brood 8
brood voor slaven 4
pap 3
4 dagen voor de Ides
wijn (kwaliteit onbekend) 1 Denarius
brood 8, wijn 2, kaas 2
3 dagen voor de Ides
(onleesbaar). brood 2
vrouw(?) 8
tarwe 1 Denarius
vlees(?) 1, dadels 1
wierook 1, kaas 2
kleine worst 1
zachte kaas 4

olie 7
Voor Servatus
(onbekend voorwerp) 1
olie 1 Denarius, 8
brood 4, kaas 4
prei 1
voor een klein bord 1
onbekend 9
onbekend 1
2 dagen voor de Ides, brood 2
brood voor slaven 2
1 dag voor de Ides,
brood voor slaven 2
gewoon brood  prei 2
olie 5
pap 3
jonge vis 2

De geldwaarde is het beste te relateren aan de graanprijzen. 
Het voornaamste voedsel van Romeinen was brood, gemaakt uit graan.
Graan werd gemeten in de eenheid modius (mv modii)
1 modius = 20.7 libra (1 libra is de romeinse pond = 322.5 g) = 6.67 kg.
Een romeinse man at gemiddeld 2 romeinse pond aan brood per dag. 
Per maand is dat 4 modii (26.68 kg = 58.8 pond)
Van 1 modius  graan kon je 16 - 20 broden van 1 pond maken.
De dagopbrengst van een thermopolium 
wat de eigenaar/es ten tijde van de uitbarsting in een dolium had verstopt
was 374 asses en 1237 Quadranten
Dat is ongeveer 170 Sestertii
In het algemeen wordt gezegd dat een
thermopolium per dag zo'n 200 sestertii
opbracht
Is weinig over bekend. Behalve dan de prostituees die in Pompeii hun vraagprijs op de muren schreven.
Dit lag tussen de 2 tot 8 as per keer. (2 was normaal  en 8 as voor de luxere  dames natuurlijk)
Secretarus.....................................15 denari  per maand
Lecturer (onderwijzer)................... 12 denari per maand
Boodschapper................................9 denari per maand
Haruspex (waarzegger)...................10 denari per maand
Legionair (gewoon soldaat) .............20 denari per maand
Praetorian (wacht in Rome).............60 denari  per maand
Centurion......................................300 denarii per maaand
Wat we weten van  lonen algemeen in de eerste eeuw na chr. 
Volgens Columella (AD 4 - ca. AD 70)
schrijver van de "De Re Rustica"
was de inkoopprijs
van een Amphora wijn  15 HS
De verkoopprijs was  per sextarius (0,5 liter)  1, 2, 4 asses = 12, 24 en 48 HS
1000 Sestertii  werd Sestertium genoemd met de aanduiding HS
Er was geen muntstuk voor een Sestertium.
De Denarius en Aurus waren de  muntstukken  voor grote bedragen.
VIII Idus casium I
pane(m) VIII
oleum III
vinum III
VII Idus
pane(m) VIII
oleum V
cepas V /
pultarium I
pane(m) puero II
vinum II
VI Idus pane(m) VIII
puero pane(m) IV
halica III
V Idus
vinum domatori |(denarius)
pane(m) VIII vinum II casium II
IV Idus
Hxeres |(denarius) pane(m) II
femininum VIII
tri<t=D>icum |(denarius) I
bubella(m) I palmas I
thus I casium II
botellum I
casium molle(m) IV
oleum VII
Servato
montana |(denarius) I
oleum |(denarius) I VIIII
pane(m) IV casium IV
porrum I
pro patella I
sittule(m) VIIII
inltynium I
III Idus pane(m) II
pane(m) puero II
pri(die) Idus
puero pane(m) II
pane(m) cibar(em) II
oleum V
halica(m) III
domato[ri] pisciculum II 
[CIL IV 5380]


Onderzoek, tekst en webdesign ©Sione van Walderveen



     
   Gastenboek voor vragen en opmerkingen  op index  pagina