De beleving van tijd
Wij mensen van nu weten tot op de seconde wat de tijd is. We hebben een strak ritme, slechts onderbroken door
de klok een keer per half jaar een uur voor-of achteruit te  zetten bij zomer- of wintertijd.
Zeg "ik wil dat je gaat werken om 9 uur sochtends"  en 9 uur smorgens zal het zijn. 
De romeinen daarentegen leefden eeuwenlang op het natuurlijk ritme van dag en nacht en de seizoenen.
In de winter waren de dagen korter en de nachten langer, en in de zomer de dagen langer en de nachten korter.
De tijd werd dus ingedeeld in 12 stukken van zonsopgang tot zonsondergang.
In 264 v.Chr. werd van de Grieken het horologium overgenomen. Dit was een zonnewijzer die de dag verdeelde in 12  periodes.
Nog later leerden ze via de Grieken de waterklok kennen.  Met de waterklok was het  mogelijk ook de dagen zonder zon in uren te verdelen
Romeins: horologium ex aqua. Grieks: clepsydra
Ook de nacht was nu in uren op te delen. Dit werd echter pas in de 4de eeuw na Chr. gedaan! Toen werden de dag en nacht in 24 gelijke stukken opgedeeld, net als nu het geval is.(van middernacht tot middernacht)
De uren kwamen niet overeen met ons uur, netjes opgedeeld in 60 minuten. Een romeins uur kon in onze berekening een half uur zijn of 2 uur en van alles ertussenin.
Het lijkt me bijzonder moeilijk om zo de juiste data en tijden van gebeurtenissen te achterhalen maar het schijnt te kunnen met allerlei wiskundige berekeningen en  met behulp van astronomie.
Terug naar onze romeinen in de eerste eeuw na Chr.
Er werd gerekend vanaf zonsopgang tot zonsondergang.
De uren heetten eenvoudig eerste uur, tweede uur etc.
(Hora prima, secunda, tertia, quarta, quinta, sexta, septima, octava, nona, decima, undecima, duodecima)
Er werd gebruik gemaakt van zonnewijzers en waterklokken.
Voor enige nauwkeurigheid werd de waterklok gebruikt samen met de zonnewijzer. (Waarbij de zonnewijzer werd gebruikt om de waterklok
"gelijk" te stellen.
De uren leken dus wel van elastiek te zijn. Lang in de zomer, kort in de winter. Per dag verschillend. Wij zouden er gek van worden.
Waterklokken kregen net als de moderne (ouderwetse) koekoeksklokken grappige toevoegingen.
Zoals fluitjes bij het hele uur of zelfs figuurtjes die konden bewegen.
Seneca zei al dat het  makkelijker was om filosofen het eens te laten worden over een onderwerp dan om het eens te worden over de preciese tijd.
Midwinter

I. prima 7:33 / 8:17
II. secunda 8:17 / 9:02
III. tertia 9:02 / 9:46 
IV. quarta 9:46 / 10:31 .
V. quinta 10:31 /  11:15 
VI. sexta 11:15 / 12:00 middag
VII. septima 12:00 / 12:44 .
VIII. octava 12:44 /  13:29
IX. nona 13:29 / 14:13
X. decima 14:13 / 14:58
XI. undecima 14:58 / 15:42
XII. duodecima 15:42 / 16:27

Midzomer

I. prima 4:27 / 5:42
II. secunda 5:42 / 6:58
III. tertia 6:58 / 8:13 
IV. quarta 8:13 / 9:29
V. quinta 9:29 / 10:44 .
VI. sexta 10:44 / 12:00 middag
VII. septima 12:00 / 13:15
VIII. octava 13:15 / 14:31 
IX. nona 14:31 / 15:46
X. decima 15:46 / 17:02
XI. undecima 17:02 / 18:17
XII. duodecima 18:17 / 19:33
VOORBEELDEN VAN HOE DE UREN ONGEVEER BEREKEND WERDEN
Zonnewijzer uit Pompeii
Deze stond op het
Apollo tempel complex.
Een waterklok was oorspronkelijk heel primitief. Gewoon een aardenwerken pot gevuld met water en een gat onderin waar het water uit wegliep.  Deze methode werd gebruikt om bv de spreektijd aan te geven tijdens een rechtzaak.
Maar al vanaf zo 270 BC werd er door Griekse en later ook Romeinse wetenschappers en astronomen hard gewerkt aan steeds preciezere waterklokken.
Een filmpje van hoe een waterklok werkt zie je hier, van de site http://www.britannica.com/clockworks