In het oude Rome was het tot in de derde eeuw na chr. gebruikelijk je na de dood te laten cremeren. Rijke mensen lieten hun portret beeldhouwen of er werden dodenmaskers gemaakt. Deze afbeeldingen kregen na de dood een plaats in het familiealtaar in huis. Wanneer er een belangrijk iemand in de familie overleden was, liepen er in de begrafenisstoet mensen met dodenmaskers van de voorouders op, van gelijk postuur en in de kleding die bij de rang van deze overledenen hadden gehoord.
Na de moord op Caesar werd zijn dodenmasker met een nagemaakt lichaam eronder bij zijn lijk gezet. Op het nagemaakte lichaam werden duidelijk zichtbaar alle messteken getoond.
Keizers lieten beeldhouwwerken van zichzelf maken waaraan ze een officieele goedkeuring gaven. Deze goedgekeurde beeldhouwwerken werden dan tot in het oneindige gekopieerd, door goede en slechte beeldhouwers, en verspreid over het rijk.
Het voornaamste kenmerk van de romeinse beeldhouw- en portretkunst was het realisme. Waar het in de griekse portetkunst ging om een idealistisch samengaan van lichaam en ziel toonden de romeinen, net als hun etruskische voorgangers, meestal alleen het hoofd en dan ongeflatteerd. Hoewel sommige keizers uit propagandistiche overwegingen misschien iets jeugdiger en krachtiger dan in werkelijkheid werden voorgesteld.
De El Fayum portretten komen uit Fayum, een toenmalige egyptische provincie van Rome. De portretten dateren van ongeveer 100 tot ongeveer 400 na chr. Er zijn er bijna 1000 gevonden. Tegenwoordig worden alle mummieportretten uit deze periode "fayum portretten" genoemd.
Het was een perfekte symbiose tussen de egyptische en romeinse dodencultussen. En ook bijzonder is dat de afgebeelden mensen meestal van Griekse origine waren. (El-Fayum was voor de romeinse overheersing een griekse provincie waar zich veel Grieken vestigden)
De lichamen werden naar egyptische traditie gebalsemd en gemummificeerd, en naar romeinse tradities werden er realistische portretten van de overledenen op de mummies geplaatst. In eerste jaren stonden de mummies in sarcofagen bij het huisaltaar of gewoon buiten, vandaar veel 'verweerde' portretten.
Later werden ze in grote gemeenschappelijke (ondergrondse) graven bijgezet.
De portretten werden tijdens het leven geschilderd maar wel met de bedoeling dat het een mummieportret zou worden. Hoe het met de kinderportretjes zit weet ik niet.... |
