"bellezza pompeiana"
I
mpressie van Raffaele Giannetti
Dames, leuk jullie hier te zien! Nu kan ik jullie jaloers maken met
m'n nieuwe oorbellen. Ik hoop ook dat de heren even langskomen, want een formele toga in mooie plooien omhangen is een kunst die weinigen goed verstaan! Ik zal m'n best doen jullie dat bij te brengen, zodat niemand zich ongemakkelijk  hoeft te voelen op mijn etentje.
Aha, daar heb je m'n  man.
Ik zie dat hij nu weet
hoe duur de oorbellen waren.
Gelukkig heb ik zijn
lievelingseten laten klaarmaken.
Detail uit "Il secolo di augusto:
la nascita di gesu cristo" Jean- leon Jerome       
 
Oorbellen gevonden in de villa
van Oplontis, goud met parels.
Mannen: de toga
Vlnr. burger, matrona (getrouwde vrouw), magistraat, keizer,
generaal, werkman en slaaf.
De toga werd voornamelijk gedragen bij officiŽle gelegenheden. Ook voor een Romein was het moeilijk het zo mooi en voornaam mogelijk te plooien, rijke Romeinen hadden daar een speciale aankleedslaaf voor. De manier van dragen van een toga  was door de jaren heen onderhevig aan verschillende modes. Waar het voor mannen een teken van respect was - alleen Romeinse burgers mochten een toga dragen- en een manier je status in de maatschappij te tonen, waren volwassen vrouwen die toga's droegen dames van lichte zeden.  (Wie deze wet ooit verzonnen heeft en waarom is onbekend, er waren ooit tijden dat het wŤl normaal was)
Ook vrouwen die gescheiden waren wegens overspel moesten als vernedering deze eenvoudige ruw wollen toga dragen.
De toga was gemaakt van wol, soms van linnen. De normale toga was niet geverfd, dus crŤmekleurig. (Toga pura of toga virilis) Alleen wanneer je in de race was voor een politieke functie droeg je een toga die een speciale behandeling had ondergaan met kalk om hem spierwit te krijgen. (toga candida) Wanneer je in rouw was, of bij sommige ceremoniŽle gelegenheden droeg je een donkerkleurig tot zwarte toga. (toga pulla). Dan had je de toga praetexta, met een brede purperen band, voor senatoren en hoge ambtenaren. De toga picta tenslotte, met gouddraad borduurt, werd in eerste instantie gedragen tijdens triomftochten door generaals, maar later ook door keizers tijdens officiŽle plechtigheden.
Tunica
Hoe een toga te maken en te dragen
De alledaagse dracht voor alle mannen was de tunica. Dit werd ook onder de toga gedragen.Het leek op een lang hemd.
De tunica was knielang, hoe korter de tunica hoe lager je sociale status. Natuurlijk was dit ook uit praktische redenen, hoe
korter hoe meer bewegingsvrijheid je had. (en dus hoe beter je kon werken)
In feite bestond de tunica uit twee rechthoekige lappen, dichtgezoomd met uitsparingen voor het hoofd en de armen.
Als je uit de ridderklasse kwam
(equestrian), mocht je twee dunne verticale  purperen strepen aan de voorkant van je tunica dragen. Senatoren hadden twee brede purperen strepen.
Wist je  dat de verfstof voor de kleur purper in die tijd net zo duur was als goud? Er waren duizenden purperslakken nodig voor een purper streepje op een toga.

Het is bekend dat de grote Augustus wat kouwelijk was, en soms wel vier wollen tunica' s over elkaar aanhad!
Vrouwen: tunica, stola en palla.
Vrouwen droegen net als mannen een tunica, maar deze was langer dan die van de mannen, meestal zelfs tot op de voeten.
Je had twee variaties van de tunica, beiden overgenomen van de Grieken. Ze werden
peplos en chiton genoemd.
De peplos bestond net als de tunic uit twee rechthoekige lappen. De zijkanten werden dichtgenaaid, maar niet helemaal tot bovenaan.
De flappen die zo overbleven werden voor en achter naar beneden omgeslagen  en met een enkele pin op de schouders vastgemaakt zodat
je een soort mouwloze  jurk kreeg. De chiton was veel breder dan de peplos en werd op dezelfde manier gemaakt als een tunic.
De schouders werden met meerdere pinnen op regelmatige afstanden dichtgemaakt en omdat de stof zo breed was kreeg je zo vanzelf
mouwtjes. De mouwtjes konden ook dichtgenaaid worden zodat het wat warmer was. Zowel de peplos als de chiton werden met
een koord onder de buste of langs de taille  dichtgeknoopt.
Wanneer je getrouwd was (Matrona), droeg je over de tunica een stola. Een stola was eigenlijk een lange mouw-en flaploze tunica, met  bandjes en twee pinnen op de schouders vastgemaakt. De stola was meestal van ongeverfde wol. Het zag er niet zo aantrekkelijk uit, maar was wel de manier om aan te tonen dat je fatsoenlijk getrouwd was en hechtte aan oude tradities.
Over de tunica en stola kwam de palla, een lange mantel, wat leek op de toga voor mannen. Het werd gedrapeerd over de linkerschouder, dan over de rug en onder de rechterarm, en daarna weer over de linkerschouder. Het was lang genoeg om ook het hoofd mee te kunnen bedekken, bv. bij het aanbidden van goden. De palla was ook alleen voor getrouwde vrouwen.
Vrouwenkleding was voor alle standen gelijk, behalve dat de stola en palla alleen door getrouwde vrouwen mochten worden gedragen. Als rijke Romeinse dame moest je je dus op andere manieren onderscheiden. Dit kon je doen door materiaalkeuze, zoals kleurige (dure) zijde, sieraden en ook door een ingewikkelde haardracht. Haarstukjes werden veel gebruikt. Ook het haar verven was normaal. Favoriet was sinds de verovering van Germania de kleur blond.
Enorme  krullenkapsels waren tijdens de regering van Titus in de mode. Verder waren vrouwen net als nu gek op sieraden; oorbellen, armbanden,  kettingen en parfumflesjes zijn in grote getale  gevonden.
< Vrouwen uit Pompeii kijken naar ons.
   Huis van Ceii.
Mantels
Soms werd bij wijze van BH  een doek over of net onder de borsten geknoopt, Strophium genaamd. Het grappige is dat in de vele erotische fresco's de vrouwen
zo' n soort BH aanhadden terwijl het tonen van een borst of twee op andere voorstellingen geen probleem was.
De atletes droegen het waarschijnlijk gewoon om beter te kunnen sporten.
Mantels voor mannen werden lacerna genoemd. Grijze en bruine kleuren vond men fatsoenlijk, maar rijke jonge mannen hielden meer van felle en opzichtige kleuren zoals knalrood of pauwblauw.
.
Een eenvoudige dikke grove mantel van wol of leer, Paenula, werd door mensen gedragen die veel buiten moesten zijn.
Soms had deze mantel ook een kap. De mantel had meestal een bruine of bruingele kleur. Vaak was het van een bepaalde wolsoort gemaakt die waterafstotende  kwaliteiten had.
Gouden ring met een afbeelding van een komediemasker. De Spaanse koning Karel III heeft deze ring later gedragen.
chiton
peplos
Een ring was verder het enig fatsoenlijk geachte sieraad voor een man. Let wel 1 ring en dus niet aan elke vinger 1.
Flaviaanse haardracht met (niet eigen) krulletjes en een reconstructie met make-up.
Nogmaals de haarstijl  van rijke vrouwen ten tijde van de verwoesting van Pompeii. Wat een enorm werk en valse haarstukjes zal dit geweest zijn!!!
We noemen het Flaviaans omdat het tijdens de regering van de familie van flavianen in de mode was. Dat wil zeggen
onder de regeringen van de keizers
Vespasianus, Titus en Domitianus
Dit is wel een heel treurig beeld. Het was heel normaal om je eigen hoofd op een bestaand lichaamsmodel te plaatsen. (En goedkoper ook: je kocht een standaardmodel lijf en liet een kunstenaar je hoofd namaken)
Maar zo'n hoofd op het lichaam van Venus????
< Gouden sieraden
   uit Pompeii
< Zo, en het  meest ingewikkelde kapsel wat ik
    zag uit de Flaviaanse periode...Hoe deden ze dat??? AHA: met krultangen natuurlijk!!!
   (En een frame van dun ijzerdraad. Maar we willen niet al onze geheimen verklappen.)
Bulla
Toga Praetexta
(huis van vettii)
Onze kleine Nero met bulla
('toen onze mop een moppie was' )
En dit is de beroemde
'Venus in bikini'
uit Pompei.
Echte Venus met echt hoofd! 
He, ik zie opeens dat ze loenst!                                
< Een kapsel te zien op een beroemd  fresco uit
   Pompeii. Meisje met  wastafel en schrijfstift
.  Er zijn een paar van dat soort haarnetjes
   in Pompeii gevonden.
< Van een ontzettend leuke Duitse site.
   Wanneer ik de url ooit eens terugvind zal ik
   het hier plaatsen.
< Halsketting met smaragden en
   parels, gevonden in de buurt
   van Pompeii
Palla met franje
Getrouwde vrouw met
tunica, stola en palla
Een Romeins gouden
haarnet
<Cosmeticadoosje uit
   Cumae. Het hout is
   een reconstructie. 
Atletes met een strophium
Twee van de vele zegelringen gevonden in Pompeii. Niet om dagelijks te dragen maar om brieven en belangrijke documenten mee te ondertekenen.Je doopt dan de ring in inkt en stempelt de brief.
Tunica. Tja, hoe moeilijk
kan het zijn?
Haardracht
Hoe een chiton, peplos of palla te maken
ScŤne uit het Lupinar oftewel bordeel.
Let op de strophium.
(In de kleur groen !!)
Krultangen bestonden al bij de Grieken en Romeinen. (Calamistrum). Ze werden algemeen gebruikt.
Schoenen
Ja, vrouwenschoenen dus. Mijn schoentjes!
Ja, ik hou nu eenmaal van schoenen. Vind je ze niet mooi!
Gelukkig heeft mijn man geld genoeg. En hij denkt dat ik
maar twee paar heb...hij ziet het verschil toch niet...
Woehahaha de kapper van
keizer Claudius kon er ook
wat van!!!!!!!!
Kinderen
Kinderen droegen hetzelfde als hun ouders.Dus meestal gewoon een eenvoudige tunic of tunica. Maar op speciale momenten droegen vrijgeboren  kinderen van rijke ouders de toga praetexa. Ook de meisjes. (Dat was die toga met de brede purperen rand)
De meisjes droegen dit tot ze gingen trouwen. De jongens hadden een feest zo rond hun zestiende jaar. Ze waren nu officiŽel volwassen en mochten nu
de witte Toga pura (ook wel: toga virilis) dragen.
De bulla werd gedragen door vrijgeboren jongens  tot de dag dat ze een toga aanmochten. Het was een amulet ter bescherming tegen kwade dingen.
Meisjes kregen soms ook een bulla, maar meestal een
lunula. Een lunula had de vorm van een halve maan.
Kinderen tijdens een vast heel
vervelende en eeuwig durende
religieuze plechtigheid waarbij
ze zich "moesten gedragen"
Ze dragen de "toga praetexta"
De jongetjes hebben een bulla om, het meisje een lunula.
Make-up
Ja, ook in deze tijd werd er van alles gedaan om de vrouwen aantrekkelijk te maken. Meestal wilde men hetzelfde effect als nu ook "normaal" is:
zwarte lijntjes rond de ogen, zwartgemaakte wenkbrauwen, rode lippen, een wit gepoederd gezicht (ok, dat doen we niet meer) en rode blosjes op de wangen.
In eerste instantie gebruikte rijke dames loodwit voor hun gezicht. Maar zo in de tweede eeuw na Chr. was men er wel achter dat dat zeer ongezond was.
Dit is een unieke vondst gedaan bij een opgraving in London in juli 2003.
Het is een klein Romeins potje uit de tweede eeuw na Chr.waar nog gezichtscrŤme
in zit.Ook zie je duidelijke vingersporen.
Het was mogelijk het zalfje precies na te maken. Je krijgt een smeerbaar poeder wat snel intrekt in
de huid en geeft een prachtige fluwelig effect.


Crepundia Op de dag dat een baby zijn/haar naam kreeg gaven vrienden en familie kleine metalen figuurtjes in de vorm van bloemen, gereedschappen, wapentjes en halve maantjes (lunulae, tegen het boze oog). Al die vormpjes werden aan elkaar geregen als een soort bedelketting. Dit kreeg de baby om.Het was niet alleen om mee te spelen maar werd ook gebruikt als identificatie wanneer het kind vermist was.
Schattig hŤ!
Prachtige oorbellen, ook
gevonden in Pompeii
Romeinse make-over
Sally Pointer gebruikt make-up waarvan de ingrediŽnten zijn gebaseerd op Romeinse bronnen.
Een moderne vrouw wordt omgetoverd tot een echte Romeinse matrona.
Foto's van de make-over De laatste foto is compleet met pruik zoals ook de Romeinse dames pruiken droegen.
Is het niet fascinerend dat vrouwen toen hetzelfde effect wilden bereiken als tegenwoordig?
Tja. Mannensandalen....
Klik hier voor een hele leuke site van een Romeinse make-over van Sally Pointer (in het engels)
De broekjes van de atletes heten een
subligaculum. Het lijkt op ons bikinibroekje. Degene op de afbeelding
is van leer en gevonden in Engeland.
Ook mannen droegen meestal  iets soortgelijks in het badhuis. Een stoere versie (eigenlijk voor gladiatoren) hier.
.
Ondergoed


Onderzoek, tekst en webdesign ©Sione van Walderveen



     
   Gastenboek voor vragen en opmerkingen  op index  pagina
Lunula
Detail met het meisje.
(ara pacis Augustae, Rome)
Uit een kroeg in Pompeii (VI-10-1)
Eenvoudige landarbeiders aan de borrel.
Een van de mannen heeft geen schoenen
aan? De mantel met kap heet
Cucullus.
De bediende is kleiner afgebeeld dan de klanten en draagt een tunic.
Fibulae (enkelvoud fibula) oftewel spelden om de kleding vast te maken.
De fibula was de voorloper van de veiligheidsspeld. Ze zijn  in alle soorten en maten gevonden. Van de meest eenvoudige pinnen tot prachtige sieraden met goud en edelstenen. Mannen, vrouwen en kinderen gebruikten dit om hun kleding vast te maken of die prachtige plooien van de toga bij elkaar te houden.Ook militairen gebruikten het om b.v.  hun mantel op de schouder vast te spelden.
Er zijn stoere fibulae gevonden, zoals de "omegavorm". Bij militairen was de "kruisboogvorm" geliefd. Mijn favoriet zijn die met dieren;
konijntjes of honden. Vast meer voor kinderen, maar ik vind ze zo leuk!
En die van mij! Schattige benen fibulae (Taranto)
Eenvoudige fibula
gevonden in het
huis
van Menander
.
Pin ontbreekt.
De "kruisboog"
En de "omega"
Best wel sexy
Er zijn vele recepten voor huidmaskers en crŤmes bewaard gebleven, zo belangrijk dat zelfs mannen het de moeite waard vonden het op te schrijven. (Plinius
de oudere). Of om belachelijk te maken. (Martialis)