Al bij de Etrusken (voorouders van de Romeinen) leefde het idee van een 'onderwereld' waarin de doden verder leefden.
  Het vervelende is dat het Etruskisch tot de dag  van vandaag niet helemaal vertaald is. Wel zijn er  prachtige grafkelders opgegraven met
  schilderingen en sarcofagen met afbeeldingen die toch een aardig idee  geven  hoe er over het hiernamaals gedacht werd.
  De Romeinen namen dit over, versterkt door de Griekse mythologie.           
  In alle verhalen is er sprake van een rivier die overgestoken word, en ook een driedeling in het hiernamaals; voor de mensen die
  'goed' geleefd hadden een soort paradijs, en voor de slechteriken een soort 'hel'. En een tussenvorm voor "dwalende zielen'
  In ieder geval werd er over het algemeen geloofd in een  voortzetting van het leven, in wat voor vorm dan ook.
  Interessant is dat de begrippen "goed" of "slecht" niet veel veranderd zijn door de eeuwen. Ook toen was je een slecht mens wanneer je een moord
  had begaan, gestolen  had of onbetrouwbaar was geweest.
Vanth was een Etruskische godin uit de onderwereld. Zij verscheen aan het doodsbed om het sterven te vergemakkelijken en de ziel de weg te 
wijzen. Ze was gevleugeld en werd vaak afgebeeld met een toorts in haar hand en twee slangen rond haar arm.

  Veel Romeinen geloofden dus in een onderwereld; hades.  De Griekse god Hades was de broer van Zeus en Poseidon. Zij verdeelden de wereld onderling en de  arme
  Hades  kreeg de onderwereld. Hades werd ook de naam van de onderwereld. Bij de Romeinen werden Pluto en zijn vrouw Proserpina de heersers van  Hades. 
  Ok, de verwarring is nu wel compleet :)

  Griekse naam                      Romeinse naam     
  Hades                                      Pluto (Hades is nu de naam van de onderwereld)
  Persephone (zijn vrouw)            Proserpina
  Zeus (oppergod)                       Jupiter
  Poseidon (heerser van zeeen)     Neptunis

 
  Veel Romeinen hadden echter hun twijfels bij dit verhaal. Julius Caesar zelf ging er vanuit dat dood dood was en  verder niets.
  Een manier om voort te leven na je dood was door je daden zodat mensen je zouden blijven herinneren. Was je een beetje bang dat je
  daden niet genoeg zouden zijn dan kon je je energie en geld altijd nog besteden aan een mooie graftombe.  Dat iedereen dat wel zou willen
  blijkt uit een vaak voorkomende regel op graven: "Dit graf mag niet nog een keer gebruikt worden". Een tombe liet je tijdens je leven maken
  of je droeg je erfgenamen op daarvoor zorg te dragen.  Mensen die niet zo rijk waren sloten zich, net als nu, aan bij een begrafenisonderneming.
  Wanneer je echt heel arm was  restte je een openbare vuilnisbelt. Dat was wel heel gruwelijk dus alles werd gedaan om dat te vermijden.
  Ok, je had geen geld voor een prachtige tombe met picknickplaats voor vrienden en familie om te gebruiken tijdens de feest- en herdenkingsdagen.
  Dan werd je as  bijgezet in een *columbarium*. De vertaling hiervan is *duiventil*.  Dit waren nissen in een  muur zoals je ze nu ook ziet op
  begraafplaatsen in zuidelijke landen.  Hierin kreeg je een nis waar je as werd bijgezet en eventueel, als je iets meer geld had,  een portretbeeldje.
  Voor meer over begrafenisrituelen zie:
Etruskische grafkunst:
Vanth bij stervende soldaat
Hades en zijn hond
Cerberus
Dismanibus 2 geesten en feesten
   Ach, de Romeinen en hun goden...soms vraag ik me af of ze ze zelf wel uit elkaar konden houden. Er waren er zoveel, voor zoveel verschillende doeleinden.
   Ik bewonder de praktische instelling van Romeinen, zij zorgden ervoor dat elke god op de juiste manier werd vereerd maar  van de betreffende god of godin
   werd dan ook verondersteld goed terug te doen. Het was een soort geven en nemen en "niet goed geld terug"  mentaliteit.
   De Romeinen discrimineerden ook niet. Oeroude goden van hun voorouders de Etrusken werden in ere gehouden. Zo ongeveer de hele Griekse mythologie
   namen ze over. Ze veranderden alleen de  namen en pasten wat verhalen aan om het voor zichzelf  geloofwaardiger te maken.
   Mithras, een belangrijke god  uit Perzie, had veel aanhangers, net als de godin Isis uit Egypte. (In Pompeii had Isis een eigen tempel en priesters). 
   Hedendaagse christenen  zouden eens moeten  kijken   hoeveel zij op hun  beurt weer van deze * heidenen* hebben overgenomen.
   Engelen met vleugels, stralenkransen, het idee van hemel, hel en vagevuur, de meeste christelijke feestdagen  welke we nu vieren: allemaal  gebaseerd  op
   oude Romeinse gebruiken!
Aan de overkant, eindelijk in het rijk van Hades, kwam je in een voorportaal, Asphodel.
Daar waren drie rechters die je leven doornamen.
Was je erg slecht geweest dan kwam je  in een soort hel *tartarus* tot je zonden afgelost waren. Was je een fantastische held dan ging je naar het *elysium*
De meeste  mensen zaten daar zo'n beetje ertussenin en bleven rondhangen in de Asphodel, waar ze naar verluidt de nieuwaangekomenen, vooral de beroemde
mensen, hinderlijk volgden. (Als geest denk je natuurlijk "Ha, eindelijk weer eens wat te doen en is  hij/zij  in het echt net zo fantastisch als de verhalen over hem/haar?")
De necropoli (dodenstraten) buiten de stadspoorten van Pompeii
grafportret uit Caere
2 Etruskische urnen van een echtpaar
510 v. Chr. Cerveteri
Etruskische urn  
6de eeuw v.Chr.
graf met gevleugelde Vanth
graf van de leeuwinnen
6de eeuw v. Chr.
De ingang van de onderwereld was volgens de Romeinen gewoon bekend. Het was het meer van Avernus, vlakbij Cumae.
Ook de hele onderwereld was in kaart gebracht (!) 
Wanneer je stierf werd je een schaduw, met het uiterlijk van een mens maar zonder vlees of bloed. Je ging naar Hades (de onderwereld) via een
soort niemandsland  met vele rivieren. De rivieren hadden prachtige namen: Als eerste de Styx, rivier van de onbreekbare eed. Althans voor goden, die hun eed zwoeren bij de Styx en zwaar gestrafd werden wanneer ze hun eed verbraken.
Andere rivieren waren: Acheron,  rivier van droefenis (begon bovenop aarde in Griekenland)  Cocytus, rivier van jammerklachten , Phlegethon, rivier van vuur, Lethe, rivier van het vergeten
Dronk je van het water uit de Lethe dan vergat je je aardse leven.
Er waren geloofsrichtingen die hun volgelingen vertelde vooral niet dat water te drinken, anders zou je immers alles vergeten en niets meer weten en leren van de fouten die je in je leven had gemaakt.
De Styx was de belangrijkste rivier; hierna was terugkeren onmogelijk. Het werd bewaakt door een driekoppige hond: Cerberus. Hij deed
niets wanneer je binnenkwam, maar verscheurde je wanneer je terug wilde.
Je kon deze rivier alleen oversteken met een veerman; Charon.  Vaak werd er een muntje onder de tong van de overledene geplaatst om
de overtocht te kunnen betalen. Je liep anders het risico eeuwig te moeten dwalen langs de rivier.
Het meer van Avernus.
Hier was volgens de Romeinen de ingang van de onderwereld.
Het hiernamaals volgens de Romeinen
Dis Manibus
De rivier Acheron,
bovengronds
< Etruskische grafkelder >
Best wel gezellig. Vooral omdat het de gewoonte was bij begrafenissen
een banket aan te richten voor de levenden en "in geest" voor de doden in de grafkelder.
Waanzinnig mooi fresco uit dezelfde grafkelder.