Aaarch wat horen we nu? (wanneer je op de link hieronder klikt)
Dit is een Oudgrieks nummer waarvan de muzieknotatie bewaard is gebleven.
Het heet " hymne aan Nemesis " (de Griekse godin van het lot). Van de Griekse componist Mesomedes 2de eeuw  na Chr. Iets later dus dan onze Pompeianen leefden.
Dit geeft dit echter toch een goede indruk van de muziek instrumenten die ook in Pompeii beluisterd konden worden.
In dit fragment hoor je een Auloi/Tibiae, Tympanon/Tympanum, Kymbala/Cymbala  en een soort ratel: Psythira/Crepundia ?  (Griekse naam/Romeinse naam)
De Tibiae spreekt vooral tot mijn verbeelding. Dit waren twee fluiten die tegelijk bespeeld werden. Soms was er een verbindingstuk  zodat het op een hedendaagse doedelzak leek. Wil je het fragment opnieuw horen klik dan F5.
Wil je  andere instrumenten horen, wacht dan even tot dit muziekje afgelopen is, anders hoor je alles door elkaar.
fragmenten van tibiae gevonden in Pompeii
Tibiae speler op fragment muurschildering Pompeii.
Nog een afbeelding van muzikanten uit Pompeii.
Heb je de tibiae-speler herkend? Goed zo!!
De god Pan speelt zijn fluit
Begeleid door een vrouw met tibiae en een vrouw met citer.
Fresco uit Pompeii.
Aaaaaah, een vrouw die citer speelt
en ze kijkt net zo chagrijnig als ik lol
zo van " oprotten laat me gewoon  in m'n eentje  vals spelen" Fresco uit Pompeii
Vrouw met lier (Pompeii)
En nog een tibiaespeler, omringd
door toneelspelers die zich
klaarmaken voor de voorstelling.
(pompeii)
Vrouw krijgt les op de citer. Naar dit fresco is "Het huis van de citerspeelster" genoemd
Zoals je op de fresco's hierboven al kunt zien, speelde muziek een belangrijke rol in het leven van alledag.
Muziekles was een normaal onderdeel van de opvoeding van de gegoede burger.
Er was muziek tijdens de vele religieuze plechtigheden,  theatervoorstellingen , begrafenissen en bij feestelijke etentjes. Kortom: muziek was net
als nu overal.

Maar de mooiste en indrukwekkenste muziek, denk ik tenminste, werd gespeeld tijdens de Pompa
De Pompa was de feestelijike optocht aan het begin van de spelen in het
amphitheater.
Reconstruktie van een waterorgel
Archeologisch museum d'Aquincum, Budapest Hongarije
De lier (Lyre) werd overgenomen van de Grieken. Het was een eenvoudig soort harp.
De Romeinen hadden echter een voorkeur voor de citer, groter en zwaarder dan de lier, met een krachtiger geluid, en nauwkeuriger te stemmen.
De Romeinse vorm van de citer had een geluid  tussen een harp en gitaar in en werd door de Romeinen  'Cithara Romana'  genoemd

De luit bestond ook al. Met maar drie snaren  was het eenvoudiger te spelen dan de lier of de citer.
Al deze snaarinstrumenten werden met de vingers of een plectrum bespeeld.
Snaarinstrumenten:
Slag- en ritme instrumenten:
Er was een enorme verscheidenheid aan slag- en ritme instrumenten.
o.a :
Tympanum (tamboerijn, maar zonder belletjes)
Cymbalum  (Ratel van aardenwerk), speciaal gebruijkt bij  religieuze dansen
Sistrum (Egyptische ratel) Eigenlijk alleen voor "geheime" Egyptische rituelen. Zoals we weten was de tempel van Isis in Pompeii bijzonder populair.
Crotala (soort castagnetten), meestal alleen voor prive feesten waarbij gedanst werd.
Blaasinstrumenten:
Tuba (Trompet)
1.3 meter. Het was meestal van brons met een verwisselbaar mondstuk van been.
Lituus
Een soort koperen hoorn, langgerekt met een bocht omhoog  aan het eind. Vooral gebruikt voor religieuze doeleinden, zoals tijdens processies.
Buccina
Iets tussen een hedendaagse trompet en trombone in. Het was een prachtig instrument, groot en halfrond, in de vorm van een G,  nu ja, je moet het zien, of eigenlijk horen. Werd gebruikt als begeleiding bij gladiatorspelen.
Cornu
Lijkt sterk op de buccina. Meer in de vorm van een C. Meestal gebruikt in het leger. Hiermee werden bevelen getoeterd, zoals 'Te paard' , 'rust' ,
' voorwaarts' etc.  De cornu werd gedragen en bespeeld door de Cornicines.


Beeld van
Isis met sistrum
Houten blaasinstrumenten:
Tibia 
Heb ik hierboven behandeld
Monaulos
Dit was een tibia maar dan met één buis in plaats van twee. Werd niet vaak gebruikt.
De kleintjes:
Klein fluitje (ocarina),  de Panfluit (fistula) en de  'fistulae obliqua', deze laatste  lijkt het meest op onze moderne fluit.
Allemaal zeer populair.
Metalen blaasinstrumenten:
Lituus
Cornu
De trompetters in het leger werden Tubicines genoemd en de hoornspelers Cornicines
Centaurus en maenade
Je ziet een lier en waarschijnlijk Crotala
In 1749 nagetekend. Fresco uit Villa di Cicerone Herculaneum.
Dit waren dan de spektaculaire blaasinstrumenten:
Buccina
Een man met een cornu.
Ik vind het meer een buccina?
Reconstructie
Dit orgeltje is in 1931 opgegraven.
Het leer en hout zijn een reconstructie.
Van het orgeltje zelf weten we best veel:
Het werd in 228 geschonken door een
belangrijke man uit de stad,
Gaius lulius Viatorinus, aan de
plaatselijke brandweer.
~~~ MUZIEK ~~~
Tja mensen, dit waren de opgegraven restanten van het orgel. Wat een tijd, liefde en kennis waren er nodig het
weer zo goed mogelijk op te bouwen!
Het orgel had vier rijen van telkens 13 pijpen, dus 52 in totaal
Ons orgeltje begeleidt  de sopraan Maris Werner. Ze zingt een oud Grieks lied:
"Song of Seikilos"
Ik had altijd gedacht dat er een enorm
geluid uit de orgel zou komen, maar in dit fragment klinkt het  maar schriel...
Dansende vrouw met cymbala
(
Villa dei Misteri)
Van boven
naar
beneden:
Crotala
Cymbala
Systrum
Tuba
Man met
Cornu
Een mozaiiek met daarop te zien een waterorgel en een cornu.
Het waterorgel speelde soms ook dreigende tonen tijdens de gladiatorgevechten. Ben zo benieuwd hoe dat klonk!! Iets minder schriel dan het geluid uit de reconstructie mag ik hopen.


Onderzoek, tekst en webdesign ©Sione van Walderveen



     
   Gastenboek voor vragen en opmerkingen  op index  pagina
Luister naar de tibiae
Luister naar hoe een cithara kon klinken
klik hier voor de muziek
"Hymne aan Nemesis"