Het kindje was door de vader erkend: 
 
   Dan kreeg een meisje op de achtste dag haar naam en een jongen op de negende dag.(dies lustricus)
       Ze kregen dan ook een amulet omgehangen. De jongens een
bulla, sommige meisjes ook,  maar vaker droegen meisjes
       een
lunula.Een jongen droeg de bulla tot hij volwassen was (Toga virilis tussen hun 15-17 jaar) en
       een meisje tot haar
trouwen.
a    De Bevalling
  
    Beschermgodinnen
     De stand van geneeskunde rond 79 AD
tt
Zwangerschap en geboorte in het Romeinse rijk rond 79 AD
De tempelgrot van Carmentis op het capitool in Rome (Niet de minste plek voor een tempel)
Zwanger worden
De Romeinen hadden perongeluk naast totaal foute ideeŽn ook een paar goede. Ze gingen er bv vanuit dat zowel een man als vrouw zaad maakten wat versmolt in de baarmoeder van de vrouw en dan een kind werd. Degene met het krachtigste zaad bepaalde het geslacht van het kind. Het was wel de bedoeling dat het een jongen zou worden, een meisje was eigenlijk een mislukte poging.
Maar nu het goede idee: Men ging ervan uit dat een vrouw die zin in seks had, en zelfs een orgasme, het perfecte zaad aanmaakte wat samen met het zaad van de man  (per definitie natuurlijk perfect) wel een zoon
moest opleveren.
Dus werd er alles aan gedaan om het een vrouw tijdens het vrijen naar de zin te maken.
Of niet zwanger worden
Het afbreken van een zwangerschap was niet strafbaar. De vrucht in de buik van een vrouw was immers nog geen rechtspersoon.Het afbreken van de zwangerschap werd vooral met kruiden gedaan (zie silphium)
De Carmentalia waren haar feestdagen (11 en 15 januari)
Als ze op deze dagen  aanbeden werd, werden hierdoor twee andere godinnen opgeroepen (haar zusters); Porrima, beschermvrouwe  van babies die met hun hoofd eerst worden geboren, en Postversa voor de babies in een stuitligging.
Op de tweede dag van dit feest werden er zoetigheden in de vorm van mannelijke- en vrouwelijke geslachtsdelen gegeten.
(Oh wow, daar zou ik het recept van willen weten ? )
In haar tempel mocht niets van leer gedragen worden, omdat dat herinnerde aan het doden en slachten van onschuldige dieren
Er werden dus ook geen bloedoffers aan haar gebracht.
Dit alles ging om het idee dat wanneer je leven schonk aan de een, een ander leven niet gedood mocht worden.
Mijn favoriet is de godin Carmentis. Zij was ook godin van voorspellingen, waarzeggerij en technische vooruitgang.(jawel! Volgens de Romeinen heeft ze het Griekse alfabet omgezet in Romeinse letters)
Denkende als Romeinen beginnen we natuurlijk met de beschermgodin van geboortes.
Want waar zouden we zijn zonder voorspraak van een god of godin?
Er waren  zo'n 58 (!) godinnen die je kon aanroepen om hulp bij zwanger worden, de zwangerschap en de bevalling.
Daar was bv Juno zelf  in de gedaante van Juno Lucina.(zij die het kind naar het licht brengt)
Verkoopster van Cupido's. Heeft niets met ons onderwerp te maken maar vind het zo'n schattige afbeelding. En dat vonden velen met mij want deze fresco was in 19de eeuw de inspiratie voor heel veel schilderijen! (Ostia)
Terracottabeeldje van een zwangere vrouw.
Dit is nogal belangrijk, want een van de belangrijkste doodsoorzaken van vrouwen in die tijd was sterven in het kraambed.
Ook vele babies stierven binnen maanden na de geboorte. Dit was een volkomen normaal gegeven.
Soranus van Epheze was praktiserend arts in Rome. Hij schreef een standaardboek "Genealogie"
Dit werd gebruikt tot  in de 16de eeuw (!!). Er stonden aanwijzingen in voor vroedvrouwen en artsen die inderdaad, voor hun tijd, zeer modern waren. Hij liet al het bijgeloof voor wat het was (dat was al heel wat) en probeerde de bevalling zo voorspoedig mogelijk te laten verlopen voor zowel moeder als kind.
Zijn aanwijzingen voor een vroedvrouw (obstetrix) bij een normale geboorte:
Er moest olijfolie zijn (niet eerder gebruikt om eten in te koken) om de vagina zacht te maken, warm water om schoon te maken, warme kompressen om de pijn te verzachten, zachte sponsen om het zweet af te sponsen, wol om de vrouw warm te houden, schoon verband om de nieuwgeborene in te wikkelen, een kussen om het kind naast de moeder te leggen, sterk ruikende dingen om de moeder bij te brengen na flauwte (zoals lemoen, meloen, komkommer etc.), de baarstoel (eigendom van de vroedvrouw), twee bedden, een harde voor de bevalling en een zachte voor na de bevalling, en een geschikte kamer. 
Daarbij ook aanwijzingen voor de vroedvrouw om een baby die verkeerd lag in de baarmoeder goed te draaien.
Helaas, Soranus van Epheze leefde van  98-138. Dwz tientallen jaren na onze zwangere dames in Pompeii.
Zij moesten het doen met vroedvrouwen die het vak van andere vroedvrouwen leerden (met alle fouten die overgenomen werden)
Plinius de oudere (23-79 AD) schreef in zijn "Naturalis Historia" ook over zwangerschap en bevallingen. Dit was meer een opsomming van alle bijgelovige gebruiken. (niet dat ze als bijgelovig werden gezien in die tijd natuurlijk en het zal ook best wel geholpen hebben om een kraamvrouw gerust te stellen)
Een van zijn aanbevolen methodes om een bevalling te bespoedigen (Volgens hem werden jongens altijd makkelijker en sneller geboren dan meisjes.Tuurlijk...) was het drinken van melk van een zeug gemixt met wijn en honing.
Altijd beter dan het drinken van zaad van ganzen gemixt met water. Of uitwerpselen van een zeug in poedervorm opgelost in een drankje. Of het leggen van een veer van een gier onder de voeten van de vrouw. 
Of een slangenhuid plaatsen op de dijen van de vrouw (wel onmiddellijk te verwijderen na bevalling), of de nageboorte van een teef wat niet de grond geraakt had op de dijen leggen.
Nu ja, het was maar een opsomming van Plinius van oude gebruiken. Dus we zullen het niet tegen hem gebruiken.  
Het was een tijd van blijdschap maar ook onzekerheid, omdat zoveel vrouwen en-of kinderen in het kraambed stierven.
Bijna 1/3 van de kinderen stierf bij de geboorte of vlak erna. Over vrouwen die in het kraambed stierven zijn geen harde cijfers bekend, maar uit verhalen van belangrijke personen (De dochter van Julius Caesar stierf bv in het kraambed) en de vele grafstenen blijkt dat het vaak voorkwam.
Zwanger zijn
De zwangere vrouw werd dus goed in de gaten gehouden en de watten gelegd juist omdat het zo belangrijk was een mannelijk erfgenaam te maken.
(Zwangere vrouwen uit lagere standen zullen wel niet deze behandeling hebben mogen genieten. Zij moesten werken tot ze niet meer konden en dan "gewoon even een kind baren".)
- Nu was het zaak, volgens de Romeinen, om het zaad in de baarmoeder vast te houden. De vrouw moest rust houden, mocht niet tillen, bukken, op harde stoelen zitten, geen onverwachte emoties doorstaan,  mocht geen alcohol drinken, niet naar het badhuis, niet hoesten of niezen etc. Nog beter was het voor de zekerheid maar een paar dagen in bed te blijven.
Dit was in het begin van de zwangerschap, totdat men er van overtuigd was dat het zaad veilig binnenzat en een vrouw werkelijk  zwanger was. Daarna werd het regiem langzamerhand wat vrijer.
- Als eerste moest nu vastgesteld worden of je echt zwanger was. Het uitblijven van menstruatie, het opzwellen van borsten en het zwaar worden van ledematen waren allemaal aanwijzingen. Een vroedvrouw werd erbij gehaald om haar mening te geven.
- De typische zwangerschapskwaaltjes zoals misselijkheid, duizeligheid en het zin hebben om idiote dingen te eten werden goed opgevangen.
Wat dacht je van massages met olijfolie, koude- of warme kompressen met kruiden, een lekkere zachte wollen doek strak om je buik, of een warm bad met rozenblaadjes...En blijkbaar heeeeel veel liefde en aandacht Nu ja, in ieder geval aandacht.
(Nogmaals: dit waren de families die het konden betalen!)
Het idiote dingen eten echter mocht absoluut niet, in plaats daarvan werd je op een dieet van licht verteerbaar voedsel gezet en moest je veel koud water drinken (minpuntje).
Behalve, volgens Soranus, wanneer de vrouw er depressief of erg zwak van werd.
- Maar zo na de vierde maand moest de vrouw toch serieus gaan werken aan het opbouwen van haar conditie om de bevalling te kunnen doorstaan. 
Dit bestond uit meer eten, meer slapen en meer oefeningen doen (karweitjes in huis, naar het badhuis gaan)
Afleiding en vermaak waren erg goed (geen wonder als je constant bang was voor een verkeerde afloop omdat zoveel van je vriendinnen of familieleden in het kraambed waren gebleven). Een goed glas wijn werd ook aangeprezen.
Om de zwaarder wordende buik te ondersteunen werden er linnen doeken om de schouders, rug en buik gewikkeld.
- Na de achtste maand werd deze ondersteuning afgedaan om door het gewicht van buik en borsten de bevalling te bevorderen.
De vagina werd vast "zachtgemaakt" met bv ganzenvet, olijfolie en/of  kruiden.
Onvermijdelijk kwam het grote moment daar!
De weeŽn mochten liggend gebeuren maar er werd bevallen op een baarstoel. Was er geen baarstoel aanwezig dan kon de vrouw op de schoot zitten van een andere vrouw, stevig en sterk genoeg om haar vast te houden gedurende de bevalling.

(Het grappige is, maar dit terzijde, dat ik ook ben bevallen op een baarstoel, omdat ik weigerde te gaan liggen. Lijkt me een heel natuurlijke vorm van bevallen vanwege de zwaartekracht.Zo gek waren de Romeinen nog niet)
De vroedvrouw zat tegenover haar, sprak kalmerende woorden en geleidde moeder en kind zo goed mogelijk door de geboorte heen.   
Vroedvrouwen waren niet de eerste de besten. Ze hadden een goede opleiding gehad (vaak van moeder op dochter) en konden erg goed onafhankelijkheid  van een man hun geld verdienen. Wanneer ze slavin waren waren ze meestal in staat (als ze dat wilden) zich na verloop van tijd vrij te kopen. Kortom; een respectabel beroep voor een vrouw met  kans op economische  zelfstandigheid.
Werden er moeilijkheden verwacht dan was er een mannelijke arts aanwezig, maar hij hield zich  op de achtergrond.
Na de bevalling
Was alles goed gegaan en moeder en baby nog in leven werd het kind door de vroedvrouw nagekeken, gewassen en gebakerd, dat wil zeggen in doeken gewikkeld.(Ook om mogelijke misvormingen recht te trekken)
Maar nu kwam nog een belangrijk moment: Zou de vader het kind erkennen of niet? Sommige zeggen dat het kind op de grond werd gelegd en de vader het moest optillen, anderen dat de vader het op de arm moest nemen, maar dat maakt niet uit, liet een vader de baby gewoon liggen dan erkende hij het niet als zijn kind. Dit deed hij bv als hij dacht dat het kind niet van hem was,  als een jongetje er zwak uitzag of wanneer het een meisje was, want meisjes kostten geld  (de bruidschat die de vader later als ze huwbaar was moest betalen). Het lot van een afgewezen kindje is onzeker, maar was waarschijnlijk de dood.
Vrouw met baby aan de borst
Bevalling met baarstoel.  Grafstele van de vroedvrouw Scribonia Attice (Ostia)
Gebakerde Romeinse babies.
Heel eng Romeins
speculumgeval
(Om in de vagina
te kijken)
Papa erkent het kind.
Silenus met
de baby
Dionysus in
zijn armen.
Jongen met bulla.
Uhmmmm, deze kraamvrouw heeft het niet gered. De baby gelukkig wel!
(let op de baarstoel)
Meisjes aan het spelen
Capua, 3 de eeuw v.Chr.
(Dames, nu al aan het dobbelen? foei!)
Familiegeluk, mama geeft de borst en papa kijkt toe.


Onderzoek, tekst en webdesign ©Sione van Walderveen



     
   Gastenboek voor vragen en opmerkingen  op index  pagina